Preventie: juist buiten het ziekenhuis kun je als arts veel betekenen

Maar hoe ziet dat er in de praktijk uit? We spraken Anne, aios ouderengeneeskunde, Sander, aios infectieziektebestrijding en Caroline, verslavingsarts over de rol van preventie in hun werk.

Vooruitkijken in plaats van reageren

Binnen de ouderengeneeskunde is preventie onderdeel van het dagelijks werk. Anne: “We werken graag proactief in plaats van reactief.” Zo wordt bij een opname direct gekeken naar het risico op vallen. Is dat risico verhoogd? Dan worden er maatregelen genomen om het te verkleinen. Denk aan de inzet van een fysiotherapeut, een rollator of een bewegingssensor.

En valpreventie gaat verder dan voorkomen dat iemand een heup breekt. “Mensen die bang zijn om te vallen, vermijden soms activiteiten. Daardoor kunnen ze afhankelijker worden of in een sociaal isolement raken.” Preventie betekent daarom ook aandacht hebben voor het mentale en sociale welzijn. Bijvoorbeeld met een activiteitenprogramma of de betrokkenheid van een geestelijk verzorger. Dit draagt bij aan de kwaliteit van leven.

Verder kijken dan de medische klacht

Ook in de verslavingsgeneeskunde speelt preventie een belangrijke rol. Caroline begeleidt mensen bij het stoppen met middelengebruik. Daarbij gaat het niet alleen om veilig stoppen, maar ook om het voorkomen van gezondheidsschade en terugval.

“Een detox kan een belangrijk kantelpunt zijn,” vertelt ze. “Een moment waarop iemand weer ruimte krijgt om na te denken over zijn of haar gezondheid en toekomst.” Daarom kijkt Caroline verder dan het middelengebruik. Wat houdt de verslaving in stand? En wat heeft iemand nodig om weer grip op het leven te krijgen?

“Dat is voor mij misschien wel het mooiste van mijn vakgebied: niet alleen de aandoening behandelen, maar vooral bijdragen aan het voorkomen dat iemand opnieuw in dezelfde situatie terechtkomt en zorgen voor een betere kwaliteit van leven. Preventie is niet iets wat ophoudt zodra iemand ziek geworden is.”

Gezondheid bevorderen op grotere schaal

Preventie kan zich daarnaast natuurlijk ook richten op hele groepen mensen. Sander hoopt als toekomstig arts Maatschappij + Gezondheid op populatieniveau bij te dragen aan een gezondere samenleving. “Vanuit de infectieziektebestrijding denk ik daarbij bijvoorbeeld aan het verhogen en op peil houden van de vaccinatiegraad, het tegengaan van misinformatie rondom vaccinaties en infectieziekten en het vergroten van het bewustzijn van infectierisico’s.”

Daarbij is maatwerk essentieel. Verschillen in gezondheidsvaardigheden, leefomstandigheden en toegang tot informatie zorgen ervoor dat een aanpak die voor de één werkt niet automatisch effectief is voor de ander.

Volgens Sander wordt preventie in brede zin steeds belangrijker om de zorg toegankelijk en betaalbaar te houden. “We zien dat de zorgvraag toeneemt, terwijl personeel en middelen niet onbeperkt beschikbaar zijn. Als we ons vooral blijven richten op het behandelen van ziekte, loopt het systeem uiteindelijk vast. Daarom geloof ik dat we veel meer aandacht moeten besteden aan het bevorderen van gezondheid en het voorkomen van ziekte. Juist daarin ligt voor artsen buiten het ziekenhuis een belangrijke rol.”